برنجى سرّ:

﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ﴾

ڭ بر جلوه‌سنى شويله گوردم كه: كائنات سيماسنده، أرض سيماسنده و إنسان سيماسنده بربرى ايچنده بربرينڭ نمونه‌سنى گوسترن اوچ سكّهِٔ ربوبيت وار.

برى:

كائناتڭ هيئتِ مجموعه‌سنده‌كى تعاون، تساند، تعانق، تجاوبدن تظاهر ايدن سكّهِٔ كبراءِ الوهيتدر كه،

﴿بِسْمِ اللّٰه﴾

اوڭا باقييور.

ايكنجيسى:

كُرهِٔ أرض سيماسنده نباتات و حيواناتڭ تدبير و تربيه و إداره‌سنده‌كى تشابه، تناسب، إنتظام، إنسجام، لطف و مرحمتدن تظاهر ايدن سكّهِٔ كبراءِ رحمانيتدر كه،

﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ﴾

اوڭا باقييور.

صوڭره إنسانڭ ماهيتِ جامعه‌سنڭ سيماسنده‌كى لطائفِ رأفت و دقائقِ شفقت و شعاعاتِ مرحمتِ إلٰهيه‌دن تظاهر ايدن سكّهِٔ علياءِ رحيميتدر كه،

﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ﴾

ده‌كى

﴿الرَّحِيم﴾

اوڭا باقييور.

ديمك

﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ﴾

صحيفهِٔ عالمده بر سطرِ نورانى تشكيل ايدن اوچ سكّهِٔ أحديتڭ قدسى عنوانيدر و قوّتلى بر خيطيدر و پارلاق بر خطّيدر. يعنى

﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ﴾

يوقاريدن نزول ايله ثمرهِٔ كائنات و عالمڭ نسخهِٔ مصغّره‌سى اولان إنسانه اوجى طايانييور. فرشى عرشه باغلار. إنسانى عرشه چيقمغه بر يول اولور.

ايكنجى سرّ:

قرآنِ معجز البيان، حدسز كثرتِ مخلوقاتده تظاهر ايدن واحديت ايچنده عقولى بوغمامق ايچون، دائما او واحديت ايچنده أحديت جلوه‌سنى گوسترييور. يعنى، مثلا: ناصلكه گونش، ضياسيله حدسز أشيايى إحاطه ايدييور. مجموعِ ضياسنده‌كى گونشڭ ذاتنى ملاحظه ايتمك ايچون غايت گنيش بر تصوّر و إحاطه‌لى بر نظر لازم اولديغندن· گونشڭ ذاتنى اونوتديرمامق ايچون، هر بر پارلاق شيده گونشڭ ذاتنى عكسى واسطه‌سيله گوسترييور و هر پارلاق شى، كندى قابليتنجه گونشڭ جلوهِٔ ذاتيسيله برابر ضياسى، حرارتى گبى خاصّه‌لرينى گوسترييور و هر پارلاق شى گونشى بتون صفاتيله قابليتنه گوره گوسترديگى گبى· گونشڭ ضيا و حرارت و ضياده‌كى ألوانِ سبعه گبى كيفياتلرينڭ هر بريسى دخى، عموم مقابلنده‌كى شيلرى إحاطه ايدييور. اويله ده:

﴿وَ ِللّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى﴾

(تمثيلده خطا اولماسين) أحديت و صمديتِ إلٰهيه، هر بر شيده، خصوصًا ذىحياتده، خصوصًا إنسانڭ ماهيت آيينه‌سنده بتون أسماسيله بر جلوه‌سى اولديغى گبى· وحدت و واحديت جهتيله دخى، موجودات ايله علاقه‌دار هر بر إسمى بتون موجوداتى إحاطه ايدييور. ايشته واحديت ايچنده عقولى بوغمامق و قلبلر ذاتِ أقدسى اونوتمامق ايچون، دائما واحديتده‌كى سكّهِٔ أحديتى نظره ويرييور كه، او سكّه‌نڭ اوچ مهمّ عقده‌سنى إرائه ايدن

﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ﴾

در.