بشنجى و آلتنجى دليل:
﴿وَالْاَقْضِيَّةُ الْمُنْتَظَمَةُ وَالْاَقْدَارُ الْمُثْمِرَةُ﴾
در. يعنى: هر شيئڭ، خصوصًا نباتات و أشجار و حيوانات و إنسانلرڭ شكللرى و مقدارلرى، علمِ أزلينڭ ايكى نوعى اولان قضا و قدرڭ دستورلريله صنعتكارانه بيچيلمش و هر برينڭ قامتنه گوره تام مناسب ديكيلمش، مكمّل گيديرلمش، غايت منتظم برر حكمتلى شكل ويريلمش. اونلر، هر برى و برابر، بر نهايتسز علمه دلالت و بر صانعِ عليمه عددلرنجه شهادت ايدرلر ديمكدر.
أوت مثلا نمونه اولارق حدسز مثاللرندن يالڭز تك بر آغاج و بر فردِ إنسانه باقييورز، گورويورز كه: بو ميوهلى آغاج، او چوق جهازاتلى إنسان· هيچ بر رسّام تام تقليدينى ياپاميهجق درجهده ظاهرى و باطنى، طيش و ايچى اويله بر غيبى پرگارله و اينجه بر علمڭ قلميله حدودلرى چيزيلمش و تام إنتظامله هر أعضاسنه مناسب صورت ويريلمش كه، ميوه و نتيجهلرينه و وظيفهِٔ فطرتلرينه يتيشسين. بو ايسه نهايتسز بر علم ايله اولابيلمهسى جهتيله هر شيئڭ هر شيله مناسبتنى بيلوب و نظره آلان و بو آغاج و بو إنسانڭ بتون أمثاللرينى و نوعلرينى علمِ أزليسنڭ قضا و قدر پرگار و قلميله طيش و ايچ مقدارلرينى و صورتلرينى حكيمانه ياپيلماسنى بيلهرك ايشلهين بر صانعِ مصوّر، بر عليمِ مقدّرڭ حدسز علمنه و وجوبِ وجودينه نباتات و حيوانات عددنجه شهادت ايدرلر ديمكدر.
Yükleniyor...