{ Merhum Molla Abdülmecid
هُوَ
mübtedasıyla
خَلَقَ لَكُمْ
un haberi arasında köprü vazifesini gören ve
اَلَّذِي
sılasiyle birlikte olan haberdir) demiş... “iki cüz’ü” mübteda ile haber şeklinde tarif etmiştir ki, güzel ifade eylemişlerdir. Lâkin bir sahife kadar sonra bir münasebetle buna dair bir notum olacaktır ki, her iki cüz’ün bir başka manasıyla beyanı gelecektir. –Mütercim–}
(muarrefliği): tevhid ve haşre işarettir ki, bundan evvelki ayetin sonunda olan
ثُمَّ اِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
deki
اِلَيْهِ
sinin takdimindeki hasr’ın delilidir.
3- Haberin tarifi: Yani, haberin ta’rifini
خَلَقَ
ile yapması (şerh ve tafsil getirmemesi) ise, hükmün zâhir ve âşikar olduğuna işaret içindir. (yani
هُوَالَّذِي
mübteda olarak “o ki...” mânâsındadır. Onun haberi de ...
خَلَقَ
dir.
4-
لَكُمْ
deki menfaat “lam”ı ise, (yani aleyhe değil, lehe bakan “lam-ı menfaat” işarettir ki; eşyada asıl olan “ibaha” dir. Yani mübahlık umumî olup, ancak bazı şeylerde hakkı ve masumiyeti korumak için “haramlık” araya girmiş, arız olmuştur. Mesela: Başkasının malını yemek.. Veya hürmet için, insan etinin haramiyeti... Veya zararlı, tehlikeli olduğu için zehiri yutmak haramlığı... Yahudda kerih ve gayr-ı tahir görülen başkasının balgamı.. ya da necis ve zararlı olduğu için ölü, hayvanın eti gibi şeyler haram kılınmıştır.
Hem yine bu
لَكُمْ
deki menfaat lamı remzediyor ki; her bir şeyde menfaatın varlığı mevzu-u bahistir. Beşer için velevki bir çok menfaat cihetlerinden yalnız bir cihetiyle de olsa, her şeyde bir istifadesi vardır. Bunun da birçok nev’ilerinden yalnız bir nev’ ile de olsa, isterse en hakir şeylerde olsun bir istifadesi, hatta hiç olmazsa bir ibret nazarı ile faydalanması vardır.
Yükleniyor...