سَبْعَ
lafzından; bizim şu meşhud Manzûme-i Şemsiyemizle beraber, yedi tane manzumelerin var olduğunu fehmeyler. Daha başka bir kısım da, bu kelimeden; teşkilatlandırıldığında –az üste geçtiği üzere– esir maddesinin yedi tabakaya ayrıldığını anlar. Daha başka(6) taifeside, bu ta’birden; şu güneş lambaları ve sabit yıldız misbahlarıyla tezyin edilmiş tarzda görünen bütün semavatı tek bir sema sayarak, bunu da: “Dünya semasıdır” deyip; daha onun fevkinde ve ötesinde ve görünmeyen altı kat semavat daha vardır diye anlar. Amma yüksek bir tabaka-i insaniyye ise, bu tabirden yedi kat semavatın yalnız âlem-i şehadete münhasır olmayıp, belki dünyevî, uhrevî ve gaybî gibi alemlerdeki ayrı ayrı hilkat tabakalarını tasavvur eyler. Demek ki; her bir tabaka-i insaniyye isti’dadı kadarıyla feyz-i Kur’andan istifa eyleyebiliyor.. Ve onun sofrasından hissesini alabiliyor. Evet, Kur’an-ı Hakîm, bütün bu görüş ve anlayışlara muhit ve müştemil bulunmaktadır.
---------------(((---------------
Şimdi ayetin cümlelerinin tahliline bakıyoruz.
İşte ayetin şu birinci cümlesi:
هُوَالَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِيالْاَرْضِ جَمِيعًا
nın nazm ve dizilişi “Beş vech” iledir.
irinci Vecih: Bundan önceki ayet, hayat ve vucûd ni’metine dair keyfiyete işaret eylemiş.. bu ayet ise, beka ni’metine ve onun sebeblerine işaret etmektedir.
�kinci Vech: Vaktaki evelki ayet, beşerin için en yüksek mertebeyi, yani Hak Tealaya rücû’ mertebesini isbat eyledi. Sami’in zihni hemen sual sormak üzere intibaha geldi ve sordu: “Şu zelil insanın bu yüksek mertebeye ve âli dereceye istidadı nereden?. Olsa olsa, belki Allah u Tealanın fazlı ve cezbiyle olabilir?.
Yükleniyor...