ايشته، أشيايى أسبابه إسناد ايتمكده بو قدر محاللر واردر. امّا صاحبِ حقيقى اولان واجب الوجوده إسناد ايديلديگى وقت، او ذرّه‌لر شويله بر وضعيته گيررلر كه، شمسڭ جلوه‌لرينه، تمثاللرينه، لمعه‌لرينه مظهر اولان صو قطره‌لرى گبى· قدرتِ أزليه‌نڭ نورانى تجلّيسنه، جلوه‌لرينه، لمعه‌لرينه او ذرّه‌لر ده مظهر اولوب، صاحبِ قدرتڭ إذنيله، غيرِ متناهى اولان علم و إراده‌سيله، او ذرّه‌لرده تشكّلات و تركيبات ياپيلير. بناءً عليه قدرتِ أزليه‌نڭ بر لمعه‌سى قدرتڭ خاصيتنه مالك اولديغندن، أسبابڭ بيڭلر لمعه‌سندن و أسبابڭ سلطانندن داها تأثيرليدر. چونكه بونده تجزّى و إنقسام واردر، قدرتِ أزليه‌ده ايسه يوقدر.

و كذا كلفت و اوغراشمق ده يوقدر. چونكه قدرت صانعڭ ذاتنه ذاتيدر، عرضى دگلدر. عجز، قدرتنه تخلّل ايده‌مز. قدرتڭ بر لمعه‌سنه ذرّه‌لر، شمسلر متساويدر. بيوك، كوچكدن آغير و زحمتلى دگلدر. و كذا حيات، وجود، نور گبى شيلرڭ ظاهر و باطنلرى شفّاف اولديغندن، ايجادلرى زماننده، وسائطِ أسباب آلتنده قدرتڭ تصرّفى گورونور. أوت حياتڭ وضعيتلرينه و درجه‌لرينه دقّت ايديليرسه، قدرتڭ تصرّفى گورونور.

مثلا: بر صالقيم اوزومڭ ياپيلماسى ايچون اينجه، جامد بر دال و بر جام پارچه‌سنده شمسڭ تمثالنى ترسيم ايچون كوچك بر دليكدن ضيانڭ گچمه‌سى و بر أوى تنوير ايچون بر كبريت توسّط ايدييور. و بو گبى بسيط أسباب آلتنده ياپيلان او عظيم و غريب ايشلرده قدرتڭ تصرّفى گوندوز گبى گورونمسى آشكاردر.

و كذا أشيانڭ أسبابه إسنادنده‌كى إستبعاددن و إستغرابدن حاصل اولان إنكاردن نشئت ايدن ضلالتلردن حاصل اولان إضطرابات، بتون عقللرى، روحلرى واجب الوجوده فرار و إلتجا ايتمگه مجبور ايدر. چونكه آنجق اونڭ قدرتيله، إراده‌سيله هر مشكل حلّ اولور و قپالى قپولر آچيلير. و اونڭ ذكريله قلبلر مطمئن اولورلر. بناءً عليه نجات و خلاص آنجق اللّٰهه إلتجا ايله اولور.