آيا گورمييور ميسڭ كه، بر آدمڭ جزئى بر أمردن مأيوس اولماسى و وهمى بر أملدن اميدى كسيلمسى و أهمّيتسز بر ايشدن إنكسارِ خياله اوغراماسى سببيله طاتلى خياللر اوڭا آجيلاشييور، شيرين وضعيتلر اونى تعذيب ايدييور، دنيا اوڭا طار گلييور، زندان اولويور. حالبوكه سنڭ شئآمتڭله، قلبنڭ أڭ درين كوشه‌لرنده و روحنڭ تا أساسنده ضلالت ضربه‌سنى يين و او ضلالت جهتيله بتون أمللرى إنقطاعه اوغرايان و بتون ألملرى اوندن نشئت ايدن بر بيچاره إنسانه هانگى سعادتى تأمين ايدييورسڭ؟ عجبا زائل، يالانجى بر جنّتده جسمى بولونان و قلبى، روحى جهنّمده عذاب چكن بر إنسانه مسعود دينيله‌بيلير مى؟ ايشته سن بيچاره بشرى بويله باشدن چيقاردڭ، يالانجى بر جنّت ايچنده جهنّمى بر عذاب چكديرييورسڭ.

أى نوعِ بشرڭ نفسِ أمّاره‌سى! بو تمثيله باق، بشرى نره‌يه سَوق ايتديگڭى بيل. مثلا بزم اوڭمزده ايكى يول وار. بريسندن گيدييورز. گورويورز كه، هر آديم باشنده بيچاره عاجز بر آدم بولونور. ظالملر هجوم ايدوب مالنى، أشياسنى غصب ايده‌رك قولبه‌جگنى خراب ايدييورلر، بعضًا ده ياره‌لايورلر. اويله بر طرزده كه، آجينه‌جق حالنه سما آغلايور. نره‌يه باقيلسه حال بو منوال اوزره گيدييور. او يولده ايشيديلن سسلر، ظالملرڭ گورولتيلرى، مظلوملرڭ آغلاييشلرى اولديغندن عمومى بر ماتم، او يولى قاپلايور. إنسان، إنسانيت جهتيله غيرڭ ألميله متألّم اولديغندن، حدسز بر ألمه گرفتار اولويور. حالبوكه وجدان بو درجه تألّمه تحمّل ايده‌مديگندن· او يولده گيدن، ايكى شيدن بريسنه مجبور اولور. يا إنسانيتدن تجرّد ايدوب نهايتسز وحشتى إلتزام ايده‌رك اويله بر قلبى طاشييه‌جق كه، كندى سلامتيله برابر عمومڭ هلاكتى اونى متأثّر ايتمه‌سين وياخود قلب و عقلڭ مقتضاسنى إبطال ايتسين.

أى سفاهت و ضلالتده بوزولمش و عيسوى دينندن اوزاقلاشمش آوروپا! دجّال گبى بر تك گوزى طاشييان كور دهاڭ ايله روحِ بشره بو جهنّمى حالتى هديه ايتدڭ! صوڭره آڭلادڭ كه: بو اويله علاجسز بر علّتدر كه، إنسانى أعلاىِ علّيّيندن، أسفلِ سافلينه آتار. حيواناتڭ أڭ بدبخت درجه‌سنه اينديرر. بو علّته قارشى بولديغڭ علاج، موقّةً إبطالِ حسّ خدمتى گورن جاذبه‌دار اويونجقلرڭ و اويوتوجى هوسات و فانتازيه‌لرڭدر. سنڭ بو علاجڭ، سنڭ باشڭى يسين و ييه‌جك! ايشته بشره آچديغڭ يول و ويرديگڭ سعادت، بو مثاله بڭزر.